7 GIAI ĐOẠN BỆNH THEO AYURVEDA – CƠ THỂ KHÔNG ĐỘT NGỘT SUY KIỆT, NÓ ÂM THẦM KÊU CỨU SUỐT NHIỀU NĂM

Theo Ayurveda, bệnh không xuất hiện trong một ngày. Không ai thức dậy vào buổi sáng rồi tự nhiên bị tiểu đường, cao huyết áp, trầm cảm hay ung thư. Cơ thể luôn gửi tín hiệu từ rất sớm, chỉ là con người hiện đại đã quen sống trong trạng thái mất kết nối với chính mình nên không còn nghe thấy nữa. Chúng ta xem mệt mỏi là bình thường, stress là thành công, mất ngủ là do công việc, đau cổ vai gáy là do tuổi tác, đầy bụng là chuyện nhỏ, lo âu là tính cách. Nhưng Ayurveda nhìn tất cả những điều đó như những “lời thì thầm” đầu tiên của bệnh tật.

Giai đoạn đầu tiên: Accumulation – Tích tụ (Sanchaya). Đây là lúc mất cân bằng bắt đầu hình thành do ăn uống sai, ngủ không đủ, suy nghĩ quá nhiều, sống căng thẳng, ít vận động hoặc sống lệch khỏi nhịp tự nhiên. Cơ thể chưa có bệnh rõ ràng nhưng bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu nhỏ như khó tiêu, mệt nhẹ, nóng trong người, táo bón, lười vận động, tinh thần nặng nề hoặc thiếu năng lượng sống. Phần lớn mọi người bỏ qua giai đoạn này vì xét nghiệm vẫn bình thường và họ vẫn còn “chịu được”.

Sau đó, giai đoạn 2 là Aggravation – Kích động/Gia tăng (Prakopa). Những gì tích tụ trước đó bắt đầu phản ứng mạnh hơn. Người ta bắt đầu mất ngủ, dễ cáu gắt, stress kéo dài, nổi mụn, viêm nhẹ, đau nhức cơ thể, thèm đường, caffeine hoặc liên tục tìm thứ gì đó để kích thích bản thân. Đây là lúc rất nhiều người bắt đầu sống bằng cà phê để tỉnh táo, điện thoại để quên áp lực, thuốc để ngủ và đồ ngọt để có cảm giác dễ chịu tạm thời. Cơ thể vẫn còn khả năng phục hồi mạnh mẽ, nhưng thay vì thay đổi lối sống, con người lại chọn cách dập triệu chứng.

Tiếp theom giai đoạn 3 là Spread – Lan rộng (Prasara). Mất cân bằng không còn nằm ở một nơi nữa mà bắt đầu di chuyển khắp cơ thể. Hệ tiêu hóa yếu ảnh hưởng đến thần kinh, stress tinh thần ảnh hưởng tim mạch, viêm nhẹ lan rộng toàn thân. Người ta bắt đầu cảm thấy kiệt sức dù ngủ đủ, đầu óc mờ sương, giảm tập trung, rụng tóc, tăng cân không rõ nguyên nhân, rối loạn nội tiết, cảm xúc thất thường. Điều đáng sợ là ở giai đoạn này, nhiều người đi khám vẫn chưa ra bệnh nên họ tiếp tục phớt lờ cơ thể.

Rồi mất cân bằng bước vào giai đoạn 4: Localization – Định vị/Khu trú (Sthana Samshraya). Theo Ayurveda, bệnh sẽ tìm đến nơi yếu nhất trong cơ thể để bám vào. Người có hệ tiêu hóa yếu dễ bị bệnh dạ dày và đại tràng. Người chịu áp lực lâu ngày có thể phát triển mất ngủ, lo âu hoặc trầm cảm. Người có lối sống quá tải dễ gặp các vấn đề tim mạch, gan nhiễm mỡ hoặc rối loạn chuyển hóa. Bệnh lúc này chưa hẳn biểu hiện hoàn toàn nhưng “mảnh đất” bên trong đã sẵn sàng cho bệnh phát triển.

Đến giai đoạn 5: Manifestation – Biểu hiện bệnh (Vyakti), bệnh bắt đầu có tên gọi. Đây là lúc con người nhận được kết quả xét nghiệm và được chẩn đoán chính thức: tiểu đường, cao huyết áp, viêm đại tràng, mỡ máu, tự miễn, mất ngủ mãn tính, trầm cảm… Nhưng Ayurveda nhìn rất khác. Nó không xem đây là điểm bắt đầu của bệnh mà chỉ là thời điểm cơ thể không thể che giấu nữa.

Nếu vẫn không thay đổi gốc rễ lối sống, bệnh bước sang giai đoạn 6 - Complication/Differentiation – Biến chứng/Phân loại bệnh (Bheda). Một vấn đề kéo theo hàng loạt vấn đề khác. Stress gây mất ngủ, mất ngủ gây rối loạn hormone, rối loạn hormone dẫn đến tăng cân, viêm mạn tính, tiểu đường rồi tim mạch. Con người hiện đại thường chữa từng phần riêng lẻ nhưng lại quên rằng cơ thể là một hệ thống sống kết nối với nhau.

Và cuối cùng là gia đoạn 7: Degeneration – Suy thoái/Suy kiệt, khi năng lượng sống giảm sâu, cơ thể suy yếu kéo dài, tinh thần mệt mỏi và các cơ quan bắt đầu tổn thương nghiêm trọng. Dù trong Ayurveda cổ điển thường nhấn mạnh 6 giai đoạn chính của bệnh, nhiều trường phái hiện đại bổ sung thêm trạng thái suy thoái để mô tả hậu quả cuối cùng của việc sống mất cân bằng quá lâu. Đây là lúc con người không còn thật sự sống mà chỉ đang cố duy trì sự tồn tại.

Điều đặc biệt của Ayurveda không phải là tìm hiểu Bạn đang mắc bệnh gì? mà là: “Bạn đã rời xa trạng thái cân bằng tự nhiên bao lâu rồi?” Vì trong góc nhìn này, sức khỏe không đơn giản là không có bệnh. Sức khỏe là khi cơ thể cân bằng, tâm trí yên ổn, cảm xúc hài hòa, năng lượng sống lưu thông và con người sống thuận với tự nhiên.

Vì vậy, chữa lành thật sự không bắt đầu từ thuốc. Nó bắt đầu từ cách ăn, cách ngủ, cách thở, cách suy nghĩ, cách làm việc và cách con người đối xử với chính mình mỗi ngày. Rất nhiều người chỉ bắt đầu quan tâm sức khỏe ở giai đoạn bệnh đã có tên gọi. Nhưng cơ thể thật ra đã âm thầm kêu cứu từ giai đoạn đầu tiên. Vấn đề là chúng ta có đủ chậm lại để lắng nghe hay không.